Uluslararası Zeytin Konseyi verileri, 2024-2025 sezonunda küresel zeytinyağı üretiminin 3.5 milyon tonu aştığını ve Türkiye’nin üretiminin yüzde 92 arttığını ortaya koydu. Bu artış fiyatları etkiliyor.
Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC) verilerine göre, 2024-2025 hasat yılında küresel zeytinyağı üretimi geçici verilerle 3 milyon 572 bin tona ulaşarak tarihsel bir zirveye ulaştı. Bu artışta Türkiye’nin üretimindeki yüzde 92’lik dikkat çekici yükseliş önemli rol oynadı. 2022-2023 hasat yılında küresel üretim yüzde 19 azalarak 2 milyon 760 bin tona düşmüştü.
IOC yetkililerince yapılan açıklamada, zeytinyağı fiyatlarının temel olarak arz ve talep dengesiyle belirlendiği belirtildi. Son hasat yıllarında kuraklık ve iklim kaynaklı diğer faktörler nedeniyle düşen üretimin fiyatları yükselttiği ifade edildi. Ancak, üretimdeki artışın arz kısıtlarını hafifletmesiyle 2026 yılında fiyatlarda bir miktar istikrar beklenmesi öngörülüyor.
Arzın toparlanmasıyla birlikte talebin sabit kalması durumunda fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşması bekleniyor. Yine de, iklim değişkenliği, artan üretim maliyetleri, küresel talep ve jeopolitik gelişmeler gibi yapısal faktörler nedeniyle fiyatların geçmişteki düşük seviyelere tamamen dönmeyebileceği belirtildi. 2026 yılında fiyatların dengelenmesi veya ılımlı hale gelmesi muhtemel görülüyor.
IOC, başlıca üretici ülkelerdeki gelişmeleri yakından izlediğini ve arz değişimlerinin fiyatlar üzerinde baskı oluşturduğunu vurguladı. 2021-2022 hasat yılında küresel zeytinyağı tüketimi 3 milyon 328 bin ton ile zirve yapmış, ithalat ise 1 milyon 177 bin ton ile rekor kırmıştı.
2022 yazındaki sıcak hava dalgası İspanya’da yüzde 55, Fas’ta yüzde 44, Portekiz’de yüzde 39, İtalya’da yüzde 27, Tunus’ta yüzde 10 ve Cezayir’de yüzde 20 üretim düşüşüne neden oldu. Buna karşılık Yunanistan’da yüzde 49, Türkiye’de ise yüzde 92’lik bir artış kaydedildi.
2023-2024 sezonunda üretim sınırlı kalırken, İspanya’nın Jaen bölgesinde natürel sızma zeytinyağı fiyatları Eylül 2023 ortasında 100 kilogram başına 842 avro ile zirveye ulaştı. 2025-2026 sezonu için üretim 3 milyon 440 bin ton olarak tahmin edilirken, artan arz ortamında fiyatlar yaklaşık 100 kilogram başına 430 avro seviyelerine geriledi.
İklim kaynaklı aksaklıkların kalıcı ve öngörülemez hale gelmesiyle üretim dalgalanmalarının artması ve arzın yıldan yıla daha istikrarsız hale gelmesi bekleniyor. Olumsuz hava koşullarının birden fazla bölgeyi etkilemesi durumunda tekrarlayan arz şokları olasılığı artıyor. Üreticiler, sulama yatırımları, dayanıklı zeytin çeşitleri ve üretimin yeni bölgelere yayılması gibi yöntemlerle uyum sağlamaya çalışıyor.
İklim değişikliğinin zeytinyağı piyasasında yapısal bir faktör olmaya devam edeceği ve önümüzdeki yıllarda daha yüksek dalgalanmalara yol açabileceği belirtildi. Üretim kalıplarındaki değişim ve artan küresel talep, yeni ülkelerin piyasada daha belirgin rol üstlenmesine neden oluyor. Türkiye, üretim ve ihracattaki artışla küresel pazarda rekabetçi bir tedarikçi olarak öne çıkıyor.
ABD ithalatında İspanya ve İtalya baş tedarikçiler olurken, Tunus ve Türkiye de önemli paya sahip. Özellikle Türkiye’den yapılan ithalatın son sezonlarda artması, ülkenin küresel pazarda yükselen rolünü gösteriyor.
Yorum Yap