İstanbul limanları iklim değişikliği nedeniyle büyük risk altında. Deniz seviyesi yükseliyor, 2050’de limanların %70’i tehlikede.
İstanbul’un hem Karadeniz hem de Marmara Denizi’ne kıyısı bulunması, kenti iklim değişikliğinin etkilerine karşı en hassas liman şehirlerinden biri haline getiriyor. Uluslararası iklim projeksiyonlarına dayanan araştırmalar, deniz seviyesindeki yükselişin 2050’den itibaren liman altyapısını ve kıyı yerleşimlerini ciddi şekilde riske atacağını ortaya koydu.
İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü’nde yapılan Coğrafi Bilgi Sistemleri (GIS) tabanlı analizler, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) senaryolarını temel alıyor. Bu çalışmalara göre, 2050 yılında deniz seviyesinin yaklaşık 1,5 metre yükselmesiyle limanların yüzde 70’i risk altına girecek. 2100 yılına gelindiğinde ise deniz seviyesinin 5 metreye ulaşması durumunda limanların tamamı, karayollarının yüzde 40’ı ve demiryolu hatlarının yüzde 60’ından fazlası etkilenecek.
En kötü senaryo olan 2300 yılı projeksiyonları, deniz seviyesindeki artışın 15 metreye ulaşabileceğini gösteriyor. Bu durumun, limanların büyük ölçüde işlevsiz kalmasına ve geniş kıyı alanlarının sular altında kalmasına neden olacağı değerlendiriliyor. Bilimsel modeller, kutupsal ısınma etkisiyle hızlanan buzul erimelerinin deniz seviyesindeki artışın ana nedenlerinden biri olduğunu belirtiyor.
Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu verileri, iklim değişikliğinden en çok etkilenecek sektörlerin başında denizciliğin geldiğini doğruluyor. Aşırı sıcaklıklar ekipman ömrünü kısaltırken, yoğun yağış ve sis liman operasyonlarını aksatıyor. İç su yollarındaki seviye değişimleri taşımacılık maliyetlerini artırırken, tuzlu su girişi altyapıyı tehdit ediyor. Bu etkiler, sigorta maliyetlerini ve finansal riskleri yükseltiyor.
İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Cem Gazioğlu, en kötü senaryoda Ambarlı, Haydarpaşa ve Yenikapı gibi limanlarda su baskınları yaşanacağını belirtti. Yaklaşık 247 bin ila 1 milyon 730 bin metrekare alan ve 10 binden fazla yapının risk altında olduğunu vurgulayan Gazioğlu, bu durumun ticaret ve ulaşım ağlarını sekteye uğratacağını söyledi.
Gazioğlu, çözümün kapsamlı adaptasyon stratejilerinden geçtiğini belirterek, kritik limanların daha yüksek kotlara taşınması, dalgakıran, mendirek ve kıyı duvarlarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Sulak alanların korunması, doğal bariyerlerin artırılması ve GIS tabanlı erken uyarı sistemlerinin kurulması gibi adımların öncelikli olduğunu ekledi. Finansman ve yönetişim sorunlarına rağmen, İstanbul gibi megakentlerde bütüncül ve acil planlamanın hayati önem taşıdığını vurguladı.
Enstitü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürcan Büyüksalih, kıyı erozyonu, tuzlu su girişi ve ekosistem kayıplarının liman bölgelerinde ciddi tehditler oluşturduğunu kaydetti. Limanların su altında kalma riskinin, hem endüstriyel hem de içme suyu altyapısını tehdit ettiğini ve ciddi bir lojistik krize yol açabileceğini belirtti. Büyüksalih, bu durumun İstanbul’un kültürel mirası için de bir tehdit oluşturduğunu ekledi.
Dr. Öğr. Üyesi İrşad Bayırhan ise planlamaların en riskli senaryolara göre yapılması gerektiğini vurgulayarak, İstanbul limanlarının 2100’de kısmen, 2300’de ise büyük ölçüde işlevsiz hale gelebileceğini söyledi.
Yorum Yap