YTÜ’den bilim insanları, elektrikli araç ve elektronik atığı olan lityum pillerden kobalt sülfür gibi maddeleri geri kazanarak çevre ve ekonomiye katkı sağlayacak bir yöntem geliştirdi.
Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Kimya Metalurji Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Metin Gençten, Doç. Dr. Burak Birol ve Dr. Sezgin Yaşa, kullanım ömrünü tamamlamış lityum iyon pillerden değerli maddelerin geri kazanılması için yenilikçi bir yöntem geliştirdi. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen bu yöntem, elektrikli araç ve taşınabilir elektronik cihaz atıklarının oluşturduğu çevresel sorunlara ekonomik bir çözüm sunuyor. Geliştirilen teknoloji, atık pillerden kobalt sülfür gibi kritik materyalleri elde ederek yeniden üretime kazandırıyor.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) raporlarına göre, 2025 yılına kadar dünya genelinde 900 bin ton lityum iyon pilin atık haline gelmesi bekleniyor. Bu sayının 2030’da 11 milyon tona ulaşacağı öngörülürken, atık pillerin çevresel etkileri birçok ülke için acil çözüm bekleyen bir sorun teşkil ediyor. YTÜ’lü bilim insanları, bu büyüyen sorun karşısında sürdürülebilir bir yaklaşım ortaya koydu.
Geliştirilen yöntem, kullanılmış pillerin katot malzemesinden kimyasal işlemlerle kobalt sülfür başta olmak üzere diğer değerli maddeleri geri kazanıyor. Elde edilen bu malzemeler, enerji depolama sistemlerinden sensör teknolojilerine kadar geniş bir alanda yeniden kullanılabiliyor. Araştırmacılar, bu yaklaşımla hem çevreye verilen zararı azaltmayı hem de sanayi için önemli bir hammadde kaynağı oluşturmayı hedefliyor.
Prof. Dr. Metin Gençten, her yıl yaklaşık 1 milyon ton civarında lityum iyon pil atığının ortaya çıktığını belirtti. Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla birlikte bu atık miktarının yakın gelecekte daha da artacağını vurguladı. Gençten, atık pillerin değerli bir kaynak olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Gençten, çalışmalarına lityum pil atık miktarının artmasıyla başladıklarını ve pillerdeki aktif malzemelerin geri dönüştürülüp kullanılamayacağı sorusuna odaklandıklarını söyledi. İlk aşamada lityum kobalt oksit esaslı pillerin geri dönüşümü üzerinde çalıştıklarını aktardı. Daha sonra farklı pil kimyalarına yönelerek tüm bileşenleri yeniden kullanılabilir forma dönüştürmeyi amaçladıklarını belirtti.
Geliştirilen yöntem, Türkiye’nin çevre teknolojileri ve sürdürülebilir üretim potansiyelini gözler önüne seriyor. Lityum iyon pil atıkları konusunda küresel ölçekte artan sorunlara dikkat çeken bir çözüm modeli sunuyor. Bu yaklaşım, geri dönüşüm süreçlerini maliyet kaleminden çıkarıp ekonomik bir fırsata dönüştürüyor.
Prof. Dr. Gençten, lityum, nikel, manganez ve kobalt gibi bileşenlerin kritik ve değerli kaynaklar olduğunu vurguladı. Bu metallerin geri dönüştürülmesinin ülke ekonomisi için önemli bir kaynak kazancı anlamına geldiğini ifade etti. Atık pillerdeki malzemelerin yüksek saflık oranına sahip olduğunu da sözlerine ekledi.
Atık pillerin muhafaza edilmesinin güvenlik ve çevre açısından büyük riskler taşıdığını belirten Gençten, aynı zamanda ekonomik bir kayıp olduğunu dile getirdi. Aktif bileşenlerin etkin şekilde geri kazanılmasıyla dışa bağımlılığın ortadan kalkabileceğini ifade etti. Bir elektrikli araç bataryasında ortalama 10 kg lityum, 40-50 kg nikel, manganez, kobalt ve 50-100 kg grafit bulunduğunu aktardı.
Doç. Dr. Burak Birol, cevherden metal üretimine kıyasla “şehir madenciliği” olarak adlandırılan geri dönüşümün daha az enerjiyle ve yüksek saflıkta üretim imkanı sunduğunu açıkladı. Bu sayede daha düşük maliyetle kaliteli ürün elde edilebildiğini belirtti. Bataryalardaki nikel, manganez, kobalt ve lityum gibi değerli metallerin geri dönüşümle ülke ekonomisinde tutulabileceğini vurguladı.
Birol, günümüzde her ürünün bir batarya içerdiğini ve elektrikli araçlar ile sürdürülebilir enerji sistemlerinin bu atık miktarını artıracağını söyledi. Atık bataryaların çevreye zararlı olduğunu ve “sıfır atık” yaklaşımının bu konuda büyük önem taşıdığını belirtti. Geri dönüşümün hem dışa bağımlılığı azalttığını hem de çevreyi koruduğunu ifade etti.
Yorum Yap