Jeopolitik gerilimler emtia piyasasında ürün bazlı ayrışmalara neden oldu. Petrol, doğal gaz, alüminyum ve tarım ürünleri yükselirken, değerli metaller ve bakır baskı altında kaldı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başlamasıyla tırmanan jeopolitik gerilimler, emtia piyasasında ürün bazlı sert ayrışmalara neden oldu. Mart ayında öne çıkan yön arayışı, artan nakliye aksamaları ve arz endişeleriyle petrol, doğal gaz, alüminyum ile mısır ve pirinç gibi tarım ürünlerinde önemli yükselişlere yol açtı.
Buna karşılık, doların güçlenmesi değerli metaller ve bakır başta olmak üzere diğer baz metaller üzerinde satış baskısı oluşturdu. Dünya genelinde petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonist baskıları güçlendirebileceği endişesi, merkez bankalarının para politikalarında temkinli adımlar atabileceği beklentilerini artırdı.
Tedarik zincirlerinin hasarlı tesisler, aksayan lojistik ve artan nakliye riskleriyle mücadele etmesi, dünya genelindeki tüketici ve işletmeleri uzun süre daha yüksek yakıt fiyatlarıyla karşı karşıya bırakabilir.
Brent petrolün varil fiyatı, 27 Şubat’tan bu yana yüzde 31,4 artışla 94,3 dolar seviyesine ulaştı. Bu dönemde 119 dolara kadar çıkan Brent petrolü, Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Hollanda merkezli TTF’de işlem gören doğal gaz kontratları ise yüzde 69 arttı. Orta Doğu’daki gerilimin tırmanması, küresel gaz piyasasını etkileyerek Katar’ın üretimi durdurmasıyla dünya LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sinin etkilenmesine neden oldu.
27 Şubat’ten bu yana Chicago Ticaret Borsası’nda mısırın kile başına fiyatı yüzde 2,3, pirincin kile başına fiyatı ise yüzde 2,5 arttı. Mısırın biyoyakıt ham maddesi olarak kullanılması ve petrol fiyatlarındaki artışın biyoyakıt talebini yükseltmesi, mısır fiyatlarındaki yükselişte etkili oldu. Buğdayın kile başına fiyatı 6,41 dolarla Şubat 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi görmesine rağmen, 27 Şubat’a göre yüzde 1,7 azalış gösterdi. Soya fasulyesinin kile başına fiyatı ise Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyeyi görmesine karşın yüzde 1,5’lik bir azalış kaydetti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran saldırılarını erteleme kararı ve İran ile müzakere halinde olunduğuna dair açıklamaları, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’daki buğday kıtlığı endişelerini hafifletti. Bu durum, buğday ve soya fasulyesi fiyatlarındaki sert yükselişleri tersine çevirdi.
ABD’de faaliyet gösteren Intercontinental Exchange (ICE) emtia borsasında, kahvede yüzde 13,7, şekerde yüzde 14,5, pamukta ise yüzde 3,8’lik artışlar gözlemlendi. Kahve ve şeker fiyatlarındaki artışlar, Brezilya’daki mevsimsel etkilerden kaynaklanan üretim endişelerinden beslendi.
27 Şubat’tan bu yana ons bazında altın fiyatları yüzde 13,3, gümüş yüzde 21,8, platin yüzde 16,5 ve paladyum yüzde 18 azaldı. Altının onsu 4 bin 99,5 dolarla Kasım 2025’ten bu yana en düşük seviyeyi gördü. Gümüşün onsu 61 dolarla Aralık 2025’ten, platinin onsu 1.738,6 dolarla Aralık 2025’ten, paladyumun onsu ise 1.329,8 dolarla Ekim 2025’ten bu yana en düşük seviyeleri gördü.
Orta Doğu petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artıracağı endişeleri, tahvil faizlerindeki artış, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimi yapmayacağına yönelik beklentiler ve dolara olan talebin artması, altın ve gümüş fiyatlarındaki sert düşüşlerin temel nedenleri olarak sıralandı. Avrupa’daki bazı merkez bankalarının altın satışı haberleri de bu gerilemede ek bir faktör olarak öne çıktı.
Tezgah üstü piyasada bakır fiyatları yüzde 8,4, kurşun yüzde 3,4, nikel yüzde 4,4 ve çinko yüzde 8,6 düşerken, alüminyum fiyatları yüzde 4,2 yükseldi. Enerji fiyatlarındaki sıçramanın doları güçlendirmesi bakır fiyatlarını baskılarken, jeopolitik risklerin küresel ekonomik aktiviteyi olumsuz etkileyeceğine dair öngörüler bakır talebinin azalmasına yol açtı.
Orta Doğu’daki gerilim, alüminyum arzını da tehlikeye atıyor. Katar ve Bahreyn’de alüminyum üreticilerinin üretimi durdurması, küresel alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 9’unu karşılayan bölgeden kaynaklanan arz kaybı nedeniyle bu yıl küresel alüminyum açığının artacağı tahminini güçlendiriyor.
Yorum Yap