Çene kemiğinde 4 farklı yoğunluk sınıfı implant planını nasıl şekillendirir?

D1’den D4’e kadar uzanan 4 farklı yoğunluk derecesi, çene kemiğindeki implant uygulamalarında cerrahi tekniğin nasıl şekillendirileceğini doğrudan tayin ediyor.

İmplant planlamasında ilk adım dokudaki yetersizliğin kemik miktarından mı yoksa hücresel yoğunluktan mı kaynaklandığını teşhis etmektir. Kemik yeterli dikey boyuta sahipken seyrek yapıda kalabiliyor veya yoğun dokuya rağmen gerekli hacim bulunamayabiliyor. Her iki tablonun eş zamanlı görüldüğü durumlar da bulunuyor. İzlenen cerrahi adımlar farklılaştığı için halk arasında kullanılan kemik azlığı tabiri hekimler açısından tek başına yeterli bir veri sunmuyor. Bu ayrımı kesinleştiren araçların başında klinik muayene ve üç boyutlu tomografi geliyor. İmplant süreçleri hakkında kapsamlı bilgiler Ekiz Clinic web kaynaklarında aktarılıyor.

Çene yapısında yoğunluk derecelerinin dağılımı

Diş hekimliği uygulamalarında kemiğin dışındaki sert kortikal tabaka ile iç kısımdaki süngerimsi dokunun dengesi inceleniyor. Derece yükseldikçe kemiğin yumuşaması implantın ilk mekanik tutunmasını zorlaştırıyor:

• D1: Geniş ölçüde yoğun kortikal kemikten meydana gelir, çoğunlukla alt çenenin ön bölgesinde bulunur.
• D2: Kalın kortikal tabaka ile sıkı süngerimsi yapı gösterir, alt çenede ve üst çenenin ön kısımlarında izlenir.
• D3: İnce kortikal kabuk ve gözenekli süngerimsi alan içerir, genel olarak üst çene bölgesinde saptanır.
• D4: Çok ince kortikal tabaka ile oldukça gevşek süngerimsi dokudan oluşur, özellikle üst çenenin arka kesiminde yaygındır.

Listelenen bölgeler anatomik birer genel eğilim niteliğindedir. Aynı çene kavsi içerisindeki iki komşu alanda dahi farklı kemik yoğunlukları görülebiliyor. Bu nedenle inceleme implantın konulacağı spesifik yuva üzerinden yapılıyor. Zayıf kemik tanımı klinik pratikte D3 ile D4 yapıları kapsıyor. Üst çenenin arka tarafı ise düşük yoğunlukla beraber sinüs boşluğunun aşağı sarkması sonucu azalan kemik yüksekliğini aynı anda barındırabildiğinden hassas bir değerlendirme gerektiriyor.

Kemik yuvasının hazırlanmasında kullanılan yöntemler

Primer stabilite, yapay diş kökünün vidalandığı ilk anda çene kemiği içinde kıpırdamadan durabilmesini ifade ediyor. Gevşek yapılı kemiklerde standart frez teknikleri bu tutunmayı sağlamakta yetersiz kalabiliyor. Bu engeli aşmak için hekimler yuvayı hazırlarken şu yollara gidebiliyor:

• İmplant yuvasının yapay kökün çapına oranla biraz daha dar açılması ve implantın ilerlerken kemiği kenarlara sıkıştırması
• Osseodensifikasyon sistemiyle kemiği kesip dışarı atmak yerine çeperlere doğru yayarak yoğunluk kazandıran frezlerin kullanılması
• Yoğunluğu az kemik dokusuna uygun özel yiv ve yüzey formuna sahip implant gövdelerinin seçilmesi
• Protez dişin yerleştirilme zamanının kemik kalitesine göre ertelenmesi

Söz konusu yaklaşımların kanıt değerleri değişkenlik gösteriyor. Dar yuva açmanın seyrek kemiklerde torku yükselttiğini gösteren derlemeler bulunmakla beraber uzun süreli takip verileri kısıtlıdır. Osseodensifikasyonla ilgili derlemeler de ilk mekanik tutunmanın arttığını doğrulamakla birlikte, araştırmaların çoğunun kısa vadeli olması ve şartların değişkenliği sebebiyle hiçbir yöntemi tek bir mutlak çözüm haline getirmiyor.

İlk tutunma tek başına cerrahi başarının teminatı olmuyor. Yuvanın fazlaca dar delinmesi çene kemiğinde aşırı baskı oluşturabiliyor, bu sebeple dengeli bir tork kullanılması önem taşıyor. Hekim vidalama direncini inceleyerek protezin zamanlamasını belirliyor. Gerekli mekanik direnç elde edilemezse protez erteleniyor ve implant dişeti altına kapatılarak iyileşme dönemi boyunca çiğneme kuvvetlerinden korunuyor.

Görüntüleme tetkikleri ve hacim yetersizliğinde çözümler

Üç boyutlu tomografi çene kemiğinin dikey yüksekliğini, yatay kalınlığını ve kritik anatomik sınırlara mesafesini ortaya koyuyor. Üst çene arkasında sinüs zeminine, alt çenede ise sinir kanalına olan mesafe kemiğin boyunu kısıtlıyor. Kemik kalitesine dair ilk ipuçları bu radyolojik görüntülerden alınsa da kesin hüküm kemik delinirken hekimin eline gelen dirençle veriliyor. Diş çekiminden sonra uzun yıllar geçtiğinde çiğneme basıncı kalktığı için kemik dokusunda erime hızlanıyor. Tütün kullanımı, kan şekeri dengesizlikleri, kemik erimesi ilaçları ve dişeti hastalıkları da planlamayı doğrudan etkiliyor.

Yoğunluktan ziyade hacim azlığı saptandığında cerrahi yön değiştirerek kemik çoğaltma işlemlerine odaklanıyor. Üst çene arkasında sinüs tabanı ile kret tepesi mesafesi azaldığında sinüs lifting yapılabiliyor. Sinüs zarı yukarı kaldırılıp boşluğa kemik grefti yerleştirilerek implant için gereken dikey boyut sağlanıyor. Kret kalınlığı yetmediğinde ise kemik tozu ile alan genişletiliyor. Uygun vakalarda açılı implantlar kullanılarak mevcut dokudan azami fayda sağlanabiliyor. Kemik ve implant kaynaşması biyolojik bir zaman aldığından gevşek dokularda hekimler bekleme süresini daha uzun tutuyor. Hekim muayenesinde hacim, yoğunluk ve ek işlem ihtiyaçları ayrıntılı ele alınıyor, tedavi kararı uzman hekim tarafından belirleniyor.