TÜBA Başkanı Şeker: Bilimsel Üretimin Temelinde Etik ve Sorumluluk Var

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde “Akademik Sorumluluk ve Saygınlık” başlıklı bir konferans verdi. Konuşmasında bilimsel çalışmaların etik ilkelere uygun yürütülmesinin önemine dikkat çeken Şeker, yapay zekânın akademik hayata etkilerinden üniversitelerin toplumsal sorumluluğuna kadar pek çok konuya değindi.

Akademik etik ve bilimsel sorumluluk

Şeker, akademik çalışmaların doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve şeffaflık ilkeleri üzerine kurulması gerektiğini ifade etti. Ortak çalışmalarda katkıların hakkıyla tanınmasının ve bilimsel sonuçların önyargısız değerlendirilmesinin önemini vurguladı. Ona göre akademisyenlerin sorumluluğu yalnızca bilgi üretmekle sınırlı değildir; üretilen birikimin toplumsal gelişime katkı sunacak biçimde değerlendirilmesi de bu sorumluluğun bir parçasıdır.

Yapay zekâ ve akademik dürüstlük

Konuşmasında yapay zekâ teknolojilerinin hızla yaygınlaşmasının etik, hukuki ve toplumsal sorunları da beraberinde getirdiğini belirten Şeker, kaynak gösterilmeden yapay zekâ çıktısı kullanımı, güvenilmeyen kaynakların ortaya çıkması ve yapay zekâ desteğinin şeffaf biçimde bildirilmemesini akademik dürüstlük açısından önemli sorunlar olarak tanımladı. Yapay zekânın destekleyici bir araç olduğunu, bilimsel ürünün doğruluğu ve etik niteliğinin ise araştırmacının sorumluluğunda olduğunu söyledi. İnsan haklarının, mahremiyetin, güvenliğin, şeffaflığın ve hesap verebilirliğin bu teknolojilerde gözetilmesi gerektiğini de ekledi.

Şeker, üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı olmak üzere üç temel işlevi bulunduğunu hatırlattı. Değişen bilimsel ve teknolojik koşullara uyum sağlanmasının, eğitimde niteliğin korunmasının ve nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesinin gerekliliğini vurguladı.

Türkiye’nin bilim vizyonu ve TÜBA programları

Türkiye’nin geleceğinin bilim, teknoloji, eğitim ve akademi alanlarındaki nitelikli çalışmalarla şekilleneceğini belirten Şeker; araştırmacıların desteklenmesi, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ve Ar-Ge yatırımlarından etkin sonuç alınmasının önemine değindi. Türk dünyasındaki bilim akademileri arasındaki iş birliklerinin güçlendirilmesinin de bilimsel etkinliği artıracağını ifade etti.

Konuşmasında TÜBA’nın Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı (GEBİP), Bilimsel Telif Eser Ödülleri Programı (TESEP), TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve Türk-İslam Bilim Kültür Mirası Projesi gibi çalışmalara da yer verdi. Şeker, bilim insanlarının etik ilkeleri gözetmesinin, sürekli öğrenmeye açık olmasının ve bilimsel birikimi toplum yararına değerlendirmesinin gerekliliğini vurguladı.